Fochtloerveen
Nieuw Balinge
Veenkolonie
ook in het NL, zie hierna
Someone showed me a picture of some men sitting at the table. “Oooh but you can see clearly, that this man is from peat and this man is from sand”. This fascinated me immediately; could you really see from which soil people are coming from, it sounds reasonable.
Drente as investigation site
With my fascination of the relation people-soil, this statement was said to the right person. We Duthmen are inclined, with our bluntly direct space planning, to bend the soil to our whises. And nevertheless, the soil on which we live bring us something too, right? To be able to investigate this matter, I have chosen an area which contains these typical soils: peat and sand. I choose the provence of Drente, here you can find both soils, close to each other, people worked and lived on these soils. When you look in the atlas, you can see Holland from above and immediately you see in Drente these typical rectangle shapes. It lookes like someone cut the cake. I was supprised to see straight lines and curves. This is the magnificent difference between peat and sand. I discovered that the course of water (river or canals) is of importance of the shape of this landscape.
Peat and human
The ‘peater’ lived often in a shabby hut, which they built in one night. There was a rule; when there was smoke out the chimney before sunset, you where aloud te stay “right of living” (‘Publieke werken’ Thomas Rooseboom). Working in the peat was heavy and tedious. With their backs bent the man worked in large groups bogging peat. Day in, day out. And when there was no peat to be bogged, everybody moved to another peat area. People moved with their homes too.
Sand and human
On sand people lived in simple farmhouses; crofters. They try to be self-sufficient, with crops from there own lands and a goat for milk (poor mans cow). The houses where from wood and brick, with a living space in the front and stables in the back. Usely they had large families and lived around their farmes. They worked in the fields and also in the peat. The work they did was variable.
Man as building construction
I saw a fotoshoot in a magazine: some hands were photographed from people with different professions. The fishman had a thickening at his middle finger, first phalanx. The person who played the piano, had quadrangle fingers so he could hit the keys hard, like hammers. Here you can see beautifully that a repeated action, gives form to the body. In this project human is looked at as a building construction, from certain area and certain soil. With all here appearances. When someone from the peat speaks, than this is another spectacle than someone from sand speaks. This is an important part in this project men-soil relation.
The building construction as art
With the view; “how man was shaped on sand and how on peat”, there has been several interviews. There is also an interview on tape, as input for an artpeace. I talked to José Post, Evert Sok en Albert Wielink from Nieuw-Balinge. In these conversations you can see clearly the carastaristics in language, body language, doing and bodyshape. At first the interview and filmmaterial should be for me, as input for the art peace. People where enthousiastic and they said: why don’t you do something with this input? While talking to people and looking it back, you see beautifull material for a documentary. The next step is to describe what the ‘search and investigation’ is. In november I hope I can cooperate with people from Nieuw-Balinge and also other villages in Drente.This fall I am writing the script and together with Welzijn Midden-Drente, I am looking forward to work with serveral groups and villages.
NL
Iemand liet mij een foto zien van een aantal mannen aan tafel tijdens een bijeenkomst. “Oooh maar dat kan je zo zien, die zijn van het veen en die zijn van het zand” werd mij verteld. Wat ik mij meteen afvroeg of dit inderdaad ook zo is; het wordt vaak gezegd, maar kan je inderdaad zien van welke grond men komt en waaraan zie je dat dan.
Drente als onderzoeksgebied
Door mijn fascinatie voor de relatie mens-grond, was bovenstaande uitspraak aan de juiste persoon gericht. Wij in Nederland zijn nog al geneigd, met ons strak regisserend ruimtelijke-ordening-gedrag, de grond naar onze wensen te plooien. En toch zal de grond waarop wij wonen en leven ons toch ook iets meegeven? Of niet?Om dit te kunnen onderzoeken, heb ik een onderzoeksterrein uitgekozen waar twee uitgesproken typen grond in één gebied bij elkaar komen. Heb gekozen voor Drenthe, hier tref je veengrond en zandgrond aan, waar intensief in/op is gewerkt en geleefd.
Wanneer je in een atlas kijkt en je ziet Nederland van boven af, dan valt meteen op dat in de provincie Drenthe merkwaardig lijnen lopen. Het lijkt net of er tekeningen zijn gemaakt: kaarsrechte vakken met daarnaast kronkelende lijnen. Dit “lijnenspel” is een prachtige weergave van waar zandgrond en waar veengrond is.
Veen en de mens
De vervener woonde vaak in een schamele hut, die ze vaak in 1 nacht hadden opgezet. Er gold een regel; wanneer er voor zonsopgang rook uit de schoorsteen kwam, dan mocht je huis blijven staan en had je ‘recht van wonen’ (te lezen in ‘Publieke Werken’ van Thomas Rooseboom). Het werken in het veen was zwaar en eentonig, met kromme rug stonden hele groepen het veen te steken en te stapelen. Elke dag dezelfde handeling. En als het veen afgegraven was, dan verplaatste de hele handel zich. Men verhuisde mee met het werk. (kaart met “veen bewerkingsrichtingen volgt”).
Zand en de mens
Op het zand woonden mensen in eenvoudige boerderijen; keuterboertjes. Ze probeerden zo zelfvoorzienend mogelijk te zijn, met oogst van eigen land en een geit voor de melk (ook wel armeluiskoe genaamd). De huizen waren van hout/steen met een woonhuis en daarachter de stal. Zij hadden gemiddeld grote gezinnen en leefden om en op de boerderij. Zij bewerkten het land en hielpen ook mee met de vervening. Het werk dat ze deden was afwisselend; van de zeis slijpen, het land ploegen tot veen afsteken.
Mens als bouwwerk
(kader) een fotoreportage in het magazine Colors. Hierin werden een aantal handen gefotografeerd uit verschillende beroepen. De visslachter heeft een verdikking bij zijn middelvinger, eerste kootje. Terwijl de persoon die piano speelt, vierkante toppen heeft zodat deze nog beter de toetsen als hamers kan raken. Hierin komt prachtig naar voren, dat een (repeterende) handeling de bouw van je lichaam kan vormen. (kader).
De mens wordt hier beschouwt als bouwwerk, uit bepaalde streek en van bepaalde grond. Met al haar verschijningsvormen. Wanneer iemand uit van het veen praat, dan speelt zich een ander schouwspel af dan wanneer iemand van het zand praat. Dit is een belangrijk onderdeel van het waarnemen van mens-grond relatie.
Het bouwwerk als kunstwerk
Met de insteek hoe het bouwwerk ‘de mens’ zich heeft gevormd op het zand en hoe op het veen, is er een aantal gesprekken geweest. Waaronder een opname (filmpje) als input voor een kunstwerk bij de gereconstrueerde plaggenhut bij Nieuw Balinge. José Post, Evert Sok en Albert Wielink zijn hier geïnterviewd. Hierin kwamen mooie karakteristieken naar voren zoals de taal, lichaamstaal, de wijze van handelen en de lichaamsbouw.
Aanvankelijk zou het interview en het filmmateriaal enkel als input dienen voor een beeld/kunstwerk. Gaandeweg blijkt dat er prachtig beeldmateriaal op deze wijze verzamelt kan worden. De bezoeken, interviews en het filmmateriaal (input) zijn waardevol op zichzelf. De wens ontstaat om met elkaar (Baufrau en Plaatselijk belang Nieuw-Balinge) een documentaire te maken. Een documentaire over de ‘mens als bouwwerk’ - in het zand en veen. Dit najaar schrijf ik het script voor de documentaire en wil samen met Welzijn Midden-Drente verschillende groepen en dorpen benaderen met mijn voorstel en vragen om hun medewerking.
